ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ - ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ

ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ  - ΘΑΥΜΑΤΑ ΤΩΝ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΩΝ

Η ΓΡΑΜΜΗ ΠΟΥ ΣΚΡΟΛΑΡΕΙ

Θεοτόκε Παρθένε, χαίρε κεχαριτωμένη Μαρία, ὁ Κύριος μετά Σοῦ. εὐλογημένη, Σὺ ἐν γυναιξί, καὶ εὐλογημένος ὁ καρπὸς τῆς κοιλίας Σου, ὅτι Σωτήρα ἔτεκες τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Τετάρτη, 4 Οκτωβρίου 2017

ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΡΟΟΙΜΙΑ ΤΟΥ ΑΚΑΘΙΣΤΟΥ ΥΜΝΟΥ


Έχουμε και σε προηγούμενες αναρτήσεις μας αναφέρει, ότι ειδολογικώς οι Χαιρετισμοί είναι ένα Κοντάκιο με αλφαβητική ακροστιχίδα ( Α-Ω ). Σε αντίθεση όμως με άλλα κοντάκια παρατηρούνται μερικές μορφολογικές διαφορές σε σχέση με άλλα κοντάκια

Η πρώτη έγκειται εις το ότι οι Οίκοι του Κοντακίου δεν είναι απολύτως όμοιοι, όπως στα υπόλοιπα Κοντάκια, αλλά παρουσιάζουν διαφορετική έκταση.

Συγκεκριμένα οι Οίκοι που αρχίζουν με περιττό αριθμό δηλαδή ο Α, ο Γ, ο Ε κλπ και αναφέρονται εις την Υπεραγία Θεοτόκο είναι σαφώς εκτενέστεροι, περιέχουν έξι στίχους συχνά από νοηματική άποψη αντιθετικώς δομημένους, έκαστος των οποίων αναφέρει δις το Χαίρε, ενώ οι Οίκοι που αρχίζουν με ζυγό αριθμό δηλαδή ο Β, ο Δ, ο Ζ κλπ που αναφέρονται εις τον Δεσπότη Χριστό, είναι σαφώς βραχύτεροι σε έκταση, και δεν περιέχουν το "Χαίρε".

Η δεύτερη διαφορά έγκειται στα διαφορετικά εφύμνια, δηλαδή στην κατακλείδα των Οίκων. Ενώ σε όλα τα Κοντάκια υπάρχει κοινό εφύμνιο, στους Χαιρετισμούς του Ακαθιστου Υμνου, παρατηρούνται δύο διαφορετικά εφύμνια !

Οι με μονό αριθμό Οίκοι που αναφέρονται στην Παναγία μας τελειώνουν με το εφύμνιο “Χαίρε Νύμφη Ανύμφευτε”, ενώ οι με ζυγό αριθμό Οίκοι που αναφέρονται στον Χριστό μας με το εφύμνιο “Αλληλούια”

Υπάρχει όμως ένα ακόμη στοιχείο που διαφοροποιεί το Κοντάκιο αυτό από τα άλλα !

Είναι η ύπαρξη όχι ενός, ούτε δύο όπως θεωρείται, αλλά τριών Προοιμίων !!

Το Προοίμιο, ή Κουκούλιο όπως δηλώνει το λήμμα αποτελεί την Εισαγωγή του Κοντακίου και συγκεφαλαιώνει συνοπτικά το περιεχόμενο, δηλαδή το θέμα που πραγματεύεται το Κοντάκιο !

Οι Χαιρετισμοί είχαν ως Πρώτο Προοίμιο το

Τὸ προσταχθὲν μυστικῶς λαβὼν ἐν γνώσει,
ἐν τῇ σκηνῇ τοῦ Ἰωσὴφ σπουδῇ ἐπέστη,
ὁ ἀσώματος λέγων τῇ Ἀπειρογάμω•
ὁ κλίνας ἐν καταβάσει τοὺς οὐρανούς,
χωρεῑται ἀναλλοιώτως ὅλος ἐν σοι•
Ὃν καὶ βλέπων ἐν μήτρᾳ σου,
λαβόντα δούλου μορφήν,
ἐξίσταμαι κραυγάζων σοι•
Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.


, το οποίο και αναφέρεται εις τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, κάτι που αποτελεί και το θέμα του Κοντακίου !

Μεταγενέστερη είναι η προσθήκη ενός δευτερου Κοντακίου, με το οποίο είμεθα περισσότερο εξοικειωμένοι μιας και είναι αυτό που ακούγεται συχνότερα τις πέντε Παρασκευες της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής εις τους Ιερούς Ναούς και αυτό είναι το σε 'ολους μας γνωστό

Τῇ ὑπερμάχῷ στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
ἀναγράφω σοι ἡ πόλις σου, Θεοτόκε•
ἀλλ' ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,
ἵνα κράζω σοί• Χαῖρε Νύμφη ἀνύμφευτε.

Το Κοντάκιο αυτό που αποδίδεται εις την θαυματουργική επέμβαση της Θεοτόκου κατά την πολιορκία της Κωνσταντινουπόλεως υπό των βαρβάρων !

Βέβαια πολλοί θεωρούν – όπως μαρτυρούν και τα Μηναία και κάποιοι Κώδικες εις τα γεγονότα του Αυγούστου του 626 όταν οι Άβαροι με αρχηγό τον Χάγανο , επωφελούμενοι της απουσίας του αυτοκράτορα Ηρακλείου, ο οποίος εκστράτευε εναντίον των Περσών, πολιόρκησαν με τον στόλο τους την Βασιλεύουσα !
Ο Πατριάρχης Σέργιος με τον πρωθυπουργό Βώνο είχαν αναλάβει με μία υποτυπώδη φρουρά την φύλαξη της Πόλης.

Η ήττα και η κατάληψη της βασιλεύουσας ήταν προδιαγεγραμμένη και ουσιαστικά άφευκτη !

Ωστόσο ο Πατριάρχης Σέργιος με τον Κλήρο και τον ευσεβή λαό περιέφερε στα τείχη της Κωνσταντινουπόλεως την Ιερά Εικόνα της Θεοτόκου, αναθέτοντας εις Εκείνη την άμυνα και σωτηρία της Πόλεως !

Και ω του θαύματος !

Ξέσπασε ανεμοθύελλα που επέφερε τέτοια τρικυμία στον Κεράτιο Κόλπο, όπου όλα τα πλοία των Αβάρων καταποντίστηκαν, άλλοι από τους εισβολείς πνίγηκαν και άλλοι τράπησαν σε άτακτη φυγή, και η Πόλις σώθηκε !!
Συγκεντρωμένος λαός και κλήρος εκείνο το βράδυ εις τον Ναό της Παναγίας των Βλαχερνών ανέπεμως ορθοστάδην, δηλαδή σε όρθια στάση τον Ύμνο αυτό των Χαιρετισμών, που για τον λόγο αυτό έκτοτε καλείται και Ακάθιστος Ύμνος !

Πολλοί θεωρούν τον Πατριάρχη Σέργιο ώς ποιητή του Προοιμίου αυτού, αλλά οι ισχυρισμοί του Κ.Krumbacher και η έκδοση των W.Christ -M.Paranikas που θέλουν τον Σέργιο ΚΑΙ ως ποιητή του Ακαθίστου, κρίνονται ως αβάσιμες, με το ισχυρό επιχείρημα ότι ο Σέργιος ως αιρετικός μονοφυσίτης δεν θα μπορούσε να συγγράψει Υμνο, που να αποδίδει με τόση ενάργεια τα ορθόδοξα δόγματα !

Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφέρουμε ότι το προοίμιο “ Τη Υπερμάχω...” και εν γένει ο Ακάθιστος Υμνος απόδίδεται από άλλους Βυζαντινολόγους μεταξύ αυτών και ο Ν.Β. Τωμαδάκης στον Πατριάρχη Γερμανό μιας επί των ημερών του συνέβησαν τα μεγάλα και κρίσιμα γεγονότα της πολιορκίας της Κωνσταντινουπόλεως από τους Άραβες ( 717-718 ).

Σε άλλη μας ανάρτηση θα αναφερθούμε εκτενέστερα επ' αυτού του θέματος και στις θεωρίες που αποδίδουν σε διαφορετικούς Ποιητές την συγγραφή του Ακαθιστου.

Τώρα όμως επανερχόμαστε στο τρίτο λιγότερο γνωστό Προοίμιο του Ακαθιστου Υμνου που είναι το

Οὐ παυόμεθα κατὰ χρέος ἀνυμνοῦντες σε, θεοτόκε, καὶ λέγοντες·. “Χαῖρε, ἡ κεχαριτωμένη”

Το προοίμιο αυτό εμφανίζεται σε αρκετά μεταγενέστερες εκδόσεις και για τον λόγο αυτό θεωρείται ως εμβόλιμη προσθήκη που δεν πρέπει να αποδοθεί στον ποιητή του Ακαθίστου.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.